E-devletten İsmimi Nasıl Değiştirebilirim 2024? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir Bakış
İsim Değişikliği ve Toplumsal Cinsiyet Kimliği
İstanbul’un kalabalık sokaklarında yürürken bazen karşılaştığım yüzler, bazen de toplu taşımada birbirine bakan gözler, toplumsal cinsiyetin hayatımızdaki etkilerini çok net bir şekilde gösteriyor. Bir insanın kimliği, ismiyle başlar. E-devlet üzerinden isim değiştirme işlemi de, yalnızca bürokratik bir işlem olmanın çok ötesinde, toplumsal cinsiyet kimliği, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi büyük kavramlarla doğrudan ilişkilidir.
2024 yılı itibarıyla E-devletten isim değiştirmek, çok daha kolay ve erişilebilir hale gelmiş olsa da, bu işlem, farklı toplumsal grupların karşılaştığı engelleri ve fırsatları da gözler önüne seriyor. İsmimi değiştirmek isteyen bireyler, yalnızca bir ad veya soyad değişikliği yapmakla kalmazlar; aynı zamanda kimliklerini toplumun gözünde yeniden şekillendirirler. Ancak, her birey için bu işlem aynı şekilde işlemiyor. Örneğin, toplumsal cinsiyet kimliğini ifade etme biçiminde çeşitliliği kutlayan bir toplumda, bu işlem, bazı gruplar için daha kolay, diğerleri için ise daha zor olabilir.
E-devlet ve İsim Değişikliği: Bir Adım Önde Olanlar
E-devlet üzerinden isim değişikliği yapmak, teorik olarak herkes için eşit fırsatlar sunuyor gibi görünse de, pratikte toplumsal cinsiyet normlarına uygun olmayan kişiler için bir dizi zorluk barındırıyor. Özellikle transgender bireyler için isim değişikliği süreci, yalnızca bir formalite olmanın ötesine geçer. Yalnızca E-devlet portalı üzerinden yapılan başvurularla sınırlı kalmayan bir dizi sosyal ve psikolojik engel de mevcuttur.
Sokakta bir trans kadını gördüğümde, onun toplumsal cinsiyet kimliği ile ilgili yaşadığı mücadeleyi bazen yüzündeki ifadeden veya vücudunun her bir hareketinden anlayabiliyorum. Toplumun, özellikle de devletin, kimlik değiştiren bireyleri ne kadar anladığını ve bu süreci ne kadar kolaylaştırdığını sorguladığında, karşımıza büyük bir adalet sorunu çıkıyor. E-devletin sunduğu isim değişikliği hizmeti, ne yazık ki bu kişilerin kimliklerine tam olarak saygı gösteren bir araç haline gelmemiştir. 2024 yılında bile, toplumsal cinsiyet kimliği değiştirmek isteyen bir birey, yasal süreçlerde, mahkemeye başvurma ve kimlik beyanı gibi adımlar nedeniyle çok daha uzun süreli bir bekleyişle karşılaşabiliyor.
Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden İsim Değişikliği
E-devlet üzerinden isim değişikliği yapmak, aslında çok daha geniş bir sosyal adalet anlayışını da içinde barındırır. Evet, bürokratik işlemler daha hızlı olabilir ama bu işlemlerin adaletli bir biçimde sunulup sunulmadığı ayrı bir tartışma konusudur. İsmimi değiştirme hakkı, aslında kimliklerimizin toplumsal kabulünü ne kadar sorguladığımıza, ne kadar esnek bir toplum inşa etmeye çalıştığımıza dair ipuçları verir. İstanbul’un farklı mahallelerinde, iş yerlerinde ve toplu taşımada karşımıza çıkan yüzler, hepimizin isim ve kimliklere dair farklı bakış açılarına sahip olduğunu gösteriyor.
Mesela, geçtiğimiz hafta bir otobüs durağında denk geldiğim bir olayda, bir bireyin ismiyle ilgili yaşadığı sıkıntıyı gözlemledim. Bir kadın, eski ismini değiştirmek için E-devlet üzerinden başvuru yapamamanın verdiği stresle sürekli “Neden hala eski adımı taşımak zorundayım?” diye soruyordu. Çevredeki birkaç kişi, bunun bir devlet meselesi olduğunu ve değiştirilmesinin ne kadar zor olduğunu söylediler. Ancak, bir yandan da toplumun kendi içinde bu tür meseleleri ne kadar ciddiye almadığı, kişilerin kimlikleriyle ne kadar ilgisiz kaldığı da ortaya çıkıyordu.
Bu örnek, aslında toplumsal cinsiyet ve isim değişikliğine dair en önemli noktayı gözler önüne seriyor. Bireylerin sadece adlarını değiştirmeleri, sadece resmi bir işlemi tamamlamaları değil, aynı zamanda kendilerini ifade etme biçimlerinin toplumsal kabullerle nasıl şekillendiği önemlidir. Bu, sosyal adalet ve çeşitlilik adına önemli bir adımdır.
Kimlik Değişikliği ve Toplumsal Cinsiyetin Gücü
İsmimi değiştirme süreci, yalnızca E-devlet portalındaki bir adım değildir. Kimliğini değiştiren her birey, toplumda daha fazla özgürlük, daha fazla eşitlik ve daha fazla saygı bekler. Fakat, çoğu zaman bu değişiklik, toplumsal cinsiyet normlarının dar çerçevesi içinde kalıyor. İsmimi değiştirmek, aslında kendi kimliğimi, topluma karşı duyduğum sorumluluğumu, ve toplumsal cinsiyetle ilgili düşüncelerimi yeniden şekillendirme fırsatı sunar. Ancak, sokakta, işyerinde ve hatta toplu taşımada karşılaştığım bu değişim, her birey için aynı şekilde ilerlemiyor.
Örneğin, bazı kişiler için E-devlet üzerinden yapılan isim değişikliği süreci hızlı ve kolay olabilirken, başkaları için çok daha karmaşık ve uzun bir yolculuğa dönüşebiliyor. Her birey için eşit fırsatlara dayalı bir sistemin varlığı, toplumsal cinsiyet kimliklerini dışlayan hiçbir yaklaşımın kabul edilmemesi gerektiğini gösteriyor.
Sonuç
İsmimi değiştirmek gibi basit bir işlem, aslında çok daha derin ve çok katmanlı toplumsal meseleleri ortaya koyuyor. İstanbul’un sokaklarında, işyerlerinde ve toplu taşımada gözlemlediğim her sahne, aslında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle ilgili önemli dersler veriyor. E-devlet üzerinden isim değiştirme süreci, toplumsal kabul, eşitlik ve adaletin simgesi olabilir; ancak yalnızca bu süreç, tüm bireylerin kendilerini ifade etme hakkını adil bir şekilde kullanabilmesi için bir araç haline geldiğinde anlam kazanır. 2024 yılı itibarıyla, kimlik değişikliği, sadece bir adım öne geçmek değil, toplumun kendisini daha adil bir şekilde yeniden inşa etme yolunda atılan önemli bir adımdır.