Bipolar Beyinde Ne Eksik? Her Şeyin Bir Azı, Bir Fazlası Var
İzmir’de yaşıyorum, 25 yaşındayım ve genelde arkadaş ortamımda sürekli espriler yaparak, hayatı fazla ciddiye almamak üzerine bir felsefem var. Ama içten içe her şeyi fazla düşünüyorum. Bazen kafama takılan sorular oluyor, mesela “Bipolar beyinde ne eksik?” Bu soruyu sorarken bile, hem kendime hem de bu durumu yaşayan insanlara saygı gösterdiğimi hissediyorum. Bipolar bozukluk, bir kişinin ruh halinin zaman zaman uç noktalara kaymasıyla tanımlanır ve beyindeki kimyasal dengesizliklerden kaynaklanır. Ama o beyinde ne eksik, ne fazla? Hadi bunu biraz mizahi bir bakış açısıyla irdeleyelim.
Bipolar Beyni Anlamak: Uçuk Kaçık Bir Dünyada Yaşamak
Öncelikle, bipolar bozukluk olan birini tanımadan önce ne demek olduğunu anlamak lazım. “Bipolar” kelimesi ne kadar bilimsel bir terim olsa da, bazen “bipolarım” diye bir kelime atıp, “bugün o kadar enerjik ve mutlu oldum ki, dünya benim etrafımda dönüyor!” diyen insanlar, biraz bu durumu hafife alıyor gibi görünüyor. Yani, bipolar bozukluğu olan insanları sadece “havada uçan insan” olarak görmek, bir nevi yanlış anlamaya yol açabiliyor.
O zaman da aklımda şu sorular beliriyor: Beyinde ne eksik? Hani bir eksiklik mi var, yoksa her şey fazlasıyla mı işliyor? Tıpkı en sevdiğimiz sosyal medya akışındaki “günde 10.000 gönderi ve 100.000 yorum” gibi bir şey mi oluyor? Yani, fazlalıklar beynin kimyasını karıştırıyor olabilir mi?
Bipolar Beyin ve Kimyasal Fırtına: Ne Eksik, Ne Fazla?
Şimdi gelin, bilimsel açıdan bir bakış açısı ekleyelim. Bipolar bozukluğu olan bireylerde, beynin kimyasal dengesinin bozulduğunu biliyoruz. Beynin en önemli kimyasallarından olan serotonin, dopamin ve norepinefrin gibi maddelerin düzeyleri yer değiştirdiğinde, kişilerin ruh halleri de bir roller coaster’a dönüşebiliyor. Yani bazen bir dakika içinde “kral ben oluyorum” diyor, birkaç dakika sonra da “her şey çok karanlık ve hiç bir şeyin anlamı yok” diyor. Beyin işte, böyle karmaşık bir yer.
Beyinde ne eksik, derseniz, aslında kimyasalların belli seviyelerde düzenli olamaması bir eksikliktir. Örneğin, dopamin eksikliği motivasyonu etkileyebilir ve kişinin sürekli mutsuz hissetmesine neden olabilir. Ama dopaminin fazla olması da, o kişiyi “her şeye çok hevesli” hale getiriyor ki, bu da bazen kontrolsüz bir şekilde fazlasıyla enerjik ve bazen tehlikeli davranışlarla sonuçlanabiliyor. Yani, biraz neşelisin, biraz da tehlikeli oluyorsun. O kadar zıtlar var ki!
İzmir’in sokaklarında gezerken bazen kendi kafamda düşünüyorum: “Bugün eğlenceli ve sosyal olabilir miyim, yoksa yine evde izlediğim 15. diziyle oturup gülümsediğim halde depresyon çukuruna mı düşerim?” Hani bir yanda gökkuşağı var, diğer tarafta sağa dönerken bir gök gürültüsü patlayacak gibi! Bipolar beyinde ne eksik? Aslında denge. Biraz sabır, biraz denge. Neyse, şimdilik kafamı karıştırmamaya çalışalım.
Bipolar Beyinde Fazlalık Ne?
Şimdi de işin başka bir boyutuna gelelim: Fazlalık. Geriye dönüp bakınca, bipolar bozukluğu olan kişilerin beyinlerinde “fazla” olan şey ne olabilir? Aslında cevabı net: Aşırı enerji. Günü atlatabilmek için gereken minimum enerji seviyesinin çok üstüne çıkıldığında, bu fazlalık hem çevreye zarar verebilir, hem de kişiye. Yani, çok fazla mutluluk hormonu mu? O zaman, biraz da abartma zamanı! O kadar fazla ki, yorgunluk neredeyse imkansız bir kavram haline gelebilir.
Bir arkadaşım var, diyelim adı Baran. Baran, her zaman çok enerjik. Bir gün Baran’la buluştuğumda, “Abi, kahvaltıyı bitireceğim, sonra Everest’e tırmanmaya gideceğim,” demişti. Şaka yapmadığını anlamadım ama gerçekten neredeyse tırmanış yapacak gibi bir ruh haliyle gelmişti. Bu “fazlalık” bazen insanlar için can sıkıcı olabilir çünkü düşünmeden hareket etme, bazen düşünmeden konuşma durumları devreye giriyor. O sırada kendimi “Hadi dur, o kadar çabuk gitme, önce durup bir düşün” diye içimden uyarırken buldum.
Fazlalığın Fırsata Dönüşmesi: Beynin Kapanmayan Kapakları
Aslında bipolar beyindeki fazlalık, başlangıçta garip gelebilir ama bir noktada faydalı olabiliyor. Örneğin, yaratıcı işler yaparken, o fazlalık enerji doğru kanalize edildiğinde, bir anda bir sürü fikir patlaması yaşayabiliyoruz. Sanatçılar, yazılar, şiirler, müzikler, hepsi bu “fazlalık” enerjiden besleniyor. Yani, bazen beynin kapanmayan kapakları, bir bakmışsınız yeni bir projeye ilham kaynağı oluyor.
Mesela, yazı yazmaya başladım. Hani, izlediğiniz diziler ya da okuduğunuz kitaplar sizi öyle etkiler ki, beyninizde “yeni bir yazı fikri” yaratmak için bir tuhaflık başlar. O yüzden bazen insanın içinde patlayan yaratıcı enerji, o eksiklikle birleşince, müthiş şeyler ortaya çıkabiliyor. Yani, bipolar bozukluk, beyinde eksik olanın ve fazla olanın mükemmel bir karışımı olabilir mi? Belki…
Bipolar Beynin Günlük Hayata Yansıması
Gelelim asıl meseleye: Günlük hayatımda, bipolar bozukluğu olan birinin hayatına nasıl bakarım? İşte burada işler biraz değişiyor. Kendi hayatımda, sabahları bazen o kadar neşeliyim ki, arkadaşlarımla kahkaha atarak şehri geziyorum. Ama bazen o kadar “kara” oluyorum ki, kendi odamda bir köşeye çekilip, dünya umurumda olmuyor. Biraz da bu yüzden düşüncelerim o kadar uçucu ve çelişkili oluyor.
Peki ya bipolar bozukluğu olan birinin ruh hali sabah değişse de, öğleden sonra yine çok farklı oluyorsa? O zaman, işte o kişiyi anlamak bazen biraz zorlaşıyor. Ama ne kadar zor olsa da, günün sonunda hala birlikte kahkaha atabiliyoruz. Çünkü beynin içindeki bu karışıklık, aslında insanı bir şekilde daha yaratıcı ve eğlenceli de yapabiliyor.
Sonuç: Beyinde Ne Eksik? Sadece Biraz Denge
Sonuç olarak, bipolar beyinde ne eksik? Tam olarak bir eksiklikten bahsedemeyiz. Ama denge eksik olabilir. Beynin kimyasal dengesizlikleri, bir kişinin ruh halini bazen uç noktalara taşıyabilir, ama bir o kadar da yaratıcı ve güçlü olmasına imkan verir. Bazen fazla enerji, bazen de eksik hissettiğimiz bir şeyler… Sonuçta bu dengenin sağlanması, biraz ruhsal, biraz fiziksel çaba gerektiriyor. Düşünmeden hareket etmenin de, bazen sadece bir anlık bir eğlencenin parçası olduğuna inanıyorum.